مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی

لوگو نشر مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی

مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی مؤسسه‌ای علمی ـ پژوهشی است که در اسفند ماه 1362 به منظور تدوین و انتشار دانشنامه‌های عمومی و تخصصی و کتب مرجع در ابعاد مختلف معارف بشری به‌ویژه فرهنگ و تمدّن اسلامی و ایرانی بنیاد نهاده شد. برای تحقّق این هدف، پی‌ریزی سازمان علمی توانا و منسجمی ضروری می‌نمود. بدین سبب، طرّاح و بنیان‌گذار این مرکز، سید محمدکاظم موسوی بجنوردی، تعدادی از برجسته‌ترین دانشمندان و محققان ایرانی را به همکاری فرا خواند. اعضای این گروه که هستۀ اولیۀ سازمان علمی دایرة‌المعارف را تشکیل می‌دادند، با بررسی شیوه‌های دانشنامه نگاری، به تبیین راههای وصول به این اهداف و تهیه و اجرای طرحی علمی پرداختند و به عنوان نخستین گام، تألیف دائرةالمعارف بزرگ اسلامی را در دستور کار خود قرار دادند. اجرای طرح عملاً از اواسط سال 1363 آغاز شد. اگرچه در آغاز، دشواریهایی به لحاظ گردآوری ابزارهای تحقیق، به‌ویژه ایجاد کتابخانه‌ای غنی مشتمل بر اصیل‌ترین و معتبرترین منابع تاریخ و فرهنگ اسلامی و ایرانی، وجود داشت، ولی به تدریج به موازات تشکیل و توسعۀ کتابخانه، سازمان علمی مرکز نیز با دعوت از محقّقان شناخته شده و نیز پژوهشگران جوان گسترش یافت و هم اکنون بیش از سیصد نفر از اساتید، مؤلفین و پژوهشگران بصورت پیوسته و وابسته، به تدوین آثار دانشنامه‌‌ای و تحقیقات خاص اشتغال دارند. تاکنون بیش از 850 هزار جلد کتاب و نشریۀ ادواری در کلیۀ زمینه‌های تاریخ و فرهنگ اسلامی به زبانهای مختلف در کتابخانۀ این مرکز گرد آمده است و این کتابخانه را به بزرگ‌ترین کتابخانۀ تخصصی کشور تبدیل کرده است. کتابخانۀ دیجیتال نیز با دهها هزار عنوان بصورت تمام متن از طریق شبکۀ اینترانت داخلی مرکز در اختیار نویسندگان قرار دارد. اتصال مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به شبکه‌های رایانه‌ای جهانی، ارتباط علمی استوارتری میان این مرکز و دیگر مؤسسات پژوهشی و کتابخانه‌های بزرگ جهان ایجاد کرده، و سبب غنای بیشتر این کتابخانه شده است. شورای عالی علمی مرکز متشکل از 46 نفر از مدیران بخشها و مشاوران علمی و ویراستاران ارشد، بر کلیۀ فعالیتهای علمی نظارت مستقیم دارد. این شورا هر ماه برای تعیین سیاستهای کلی تشکیل می‌شود و مصوّبات آن برای نویسندگان لازم الاجراست. روش کار برای دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی چنین است: از آغاز فعالیت مرکز، بخش گزینش عناوین ضمن بررسی انواع دانشنامه‌ها و کتب مرجع و بسیاری از منابع مهم تاریخ و ادب و فرهنگ اسلامی، انبوهی مدخل استخراج کرد. در عین حال توسط مدیران بخشها و محققان پیوسته و وابسته، مدخلهای دیگری با مستندات آنها به بخش گزینش اعلام شد و می‌شود. این مدخلها بر حسب موضوع، به بخشهای پژوهشی مرکز تقسیم می‌شود و هر بخش دارای کُد مخصوصی است که به مدخلهای همان بخش تعلق می‌گیرد. این مدخلها بر حسب حروف الفبا به تدریج که در دستور کار قرار می‌گیرد، مجدداً توسط بخشهای مربوطه بررسی می‌شود و آنگاه در کمیته‌ای مرکب از معاونت پژوهشی، مدیر بخش گزینش عناوین و مدیر یا معاون بخش پژوهشی مربوطه مطرح می‌گردد و کمیت آنها نیز تعیین می‌شود و پس از تصویب سرویراستار برای کار به همان بخش رسماً ابلاغ می‌شود.دیگر طرحهای دانشنامه‌ای معمولاً دارای یک یا دو مدیر علمی و یک مدیر اجرایی است. روند کار در این موارد اندکی متفاوت است. مدخلهای اولیه توسط مدیر طرح و ضمن مشورت با شورای آن دانشنامه ارائه می‌شود و سپس توسط بخش گزینش عناوین، پس از مشورت با استادان دیگر و مدیر طرح، تهذیب و تکمیل می‌شود و برای تألیف و تدوین به بخش مخصوص خود ابلاغ می‌گردد.برای هر یک از مدخلهای دانشنامه‌ها پرونده‌ای علمی مشتمل بر مهمترین منابع موجود، توسط بخش مخصوص پرونده‌های علمی تشکیل و به بخش یا بخشهای مربوطه ارسال می‌گردد. اهمیت این پرونده‌ها از آنجاست که نویسندگان وابسته را از حضور در مرکز، تا اندازۀ زیادی بی‌نیاز می‌کند. البته باید گفت در بسیاری موارد نویسندگان خبره و اهل تحقیق خود منابعی به پرونده می‌افزایند. در این صورت پس از تألیف مقاله، پروندۀ مذکور بر اساس آن مقاله تکمیل می‌گردد. هر یک از مقالات مربوط به انواع طرحها، پس از تألیف باید به تأیید معاونت پژوهشی و مدیر بخش مربوطه برسد. آنگاه ارجاعات درون متنی مقاله توسط پژوهشگران مخصوص، مورد بررسی و مقابله قرار می‌گیرد و در صورتی که خللی یا اشتباهی در ارجاع دیده شود، طی گزارش آن موارد را به نظر سرویراستار و مدیر بخش مربوطه و سرانجام نویسندۀ مقاله می‌رسانند.پس از اصلاح مقاله، مدیر بخش به ویرایش علمی و محتوایی مقاله می‌پردازد و آنگاه مقاله وارد جریان ویرایش فنی و حروف‌چینی و صفحه‌آرایی و چاپ می‌شود. در هر یک از این مراحل، مقاله باید به تأیید و امضاء سرویراستار برسد. پس از امضاء نهایی سرویراستار، مقاله ابداً دچار تغییر نخواهد شد.مدخلهایی که برای دائرةالمعارف بزرگ اسلامی پیش‌بینی می‌شود، کلیۀ زمینه‌های خرد و کلان فرهنگ و تمدن اسلامی، مانند قرآن ‌شناسی، فقه، حدیث، تاریخ سیاسی و اجتماعی، جغرافیای تاریخی و انسانی، اسلام و فرقه‌های اسلامی اعم از فرق مذهبی و مکاتب کلامی، فلسفه و عرفان، زبان و ادبیات سرزمینهای اسلامی، تاریخ علوم ریاضی و طبیعی، هنر و معماری در سرزمینهای اسلامی، مردم‌شناسی، و نیز جنبه‌های فرهنگ بومی و محلی اقوام مسلمان را در بر می‌گیرد. این تنوّع در موضوعات و مدخلهای دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، از یک سو امتیاز آن را بر دانشنامه‌های مشابه که به برخی از موضوعات تمدن اسلامی توجه بیشتری مبذول داشته‌اند، نشان می‌دهد و از سوی دیگر کوششهای گسترده‌تر و عمیق‌تری را برای دستیابی به نکات و جزئیات مهمی از این فرهنگ و تمدن که مورد غفلت قرار گرفته است، طلب می‌کند. ازاین‌رو اصحاب دائرةالمعارف در تألیف و تحقیق، بر منابع اصیل و معتبر و مستند و کهن تکیه دارند و البته از تحقیقات جدید نیز استفاده می‌کنند و می‌کوشند تا عناصر مختلف تاریخ سیاسی و اجتماعی و علمی و ادبی و هنری اسلامی را بی‌طرفانه و با نگاهی علمی از منابع اصلی استخراج کنند و در قالب مقالات منسجم و مستند عرضه نمایند. به این دلیل مدخلها و موضوعاتی در این دائرةالمعارف مطرح شده که برخی از آنها برای اولین بار مورد تحقیق دقیق قرار می‌گیرند.

مدیر مسئول
:
سیدمحمدصادق سجادی
نام
:
مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی
تاریخ ایجاد
:
1381
book titlebook ISBNbook Edition No
تاریخ جامع ایران 9786006326450
فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی 9786006326658
مجموعه مقالات دومین همایش بین‌المللی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی (گذشته و حال) 97860063266411
دانشنامه فرهنگ مردم ایران: خرم و زیبا - زمین 9786006326757
در مسیر شاهراه: پژوهش‌های باستان‌شناختی در گودین تپه 97860063268181
رزمنامه کنیزک: حماسه‌ای به زبان گورانی و روایتی از یادگار زریران 97860063268321
بزم‌آوردی دیگر 97896470253791
دانشنامه ایران 9789647025591
شاهنامه ابوالقاسم فردوسی 9789647025539
نام دریای شمال ایران 97896470256761
بوعلی سینا: شیخ‌الرئیس ابوعلی حسین‌بن عبدالله فلسوف و پزشک نامدار ایرانی 97896404451121
شمس‌الحساب الفخری 97896470256451
تاریخ زبانهای ایرانی 97896470258431
ایران: تاریخ، فرهنگ، هنر 97896442263972
ایران‌شناسی در ژاپن: نگاهی به تاریخچه ایران‌شناسی و تلاشهای ایران‌پژوهان ژاپن از نیمه دوم سده نوزده تا کنون 97896470259111
پزشکی به روایت کتاب سوم دینکرت: متن فارسی میانه، آوانوشت، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه 97896470259351
پول و سکه 97896470259041
جان و جهان: زندگی، اندیشه و آثار مولانا جلال‌الدین محمدبلخی (مجموعه مقالات) 97896470259971
دائره‌المعارف بزرگ اسلامی: جزء لایتجزی - جوینی 97896470257441
دانش و فرزانگی: سیری در زندگی و آثار استاد احمد منزوی 97896470259801
دانشنامه ایران: اسپانیا - اسمیث، ادم 97896470259591
فرمان کوروش بزرگ 97896470259281
وندیداد آستان قدس 97896470259421
کورش و ذوالقرنین: مجموعه مقالات همایش کورش هخامنشی و ذوالقرنین 97896470259661
دائر‌ه‌المعارف بزرگ اسلامی: جوینی، ابوالمظفر - حافظ 97860063260471
فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی 97860063260541
دانشنامه فرهنگ مردم ایران: آب - باران 97860063261221
التجرید فی اصول الفقه 97860063260231
تذکره اربیل (وقایع‌نامه آربلا) 97860063260161
حافظ (زندگی و اندیشه) 97860063260921
خلیج ‌فارس: مجموعه مقالات نخستین همایش طرح تدوین دانشنامه خلیج فارس مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی - نهم اردیبهشت 1388 97860063260781
خلیج فارس و خوزستان 97860063261531
فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی: مجله‌ها و نشریه‌ها: 1386 - 1387 97860063261391
منابع مکتوب دین زردشتی 97860063262141
دائر‌ه‌المعارف بزرگ اسلامی: حافظ ابراهیم - حسین (ع)، امام 97860063261601
فهرستواره کتابهای فارسی: منظومه‌ها - بخش دوم 97860063260611
شیوه‌نامه دائره‌المعارف بزرگ اسلامی 97860063261081
دائر‌ه‌المعارف بزرگ اسلامی: حسین، طه - خانقاه 97860063261911
دانشنامه تهران بزرگ: شمیرانات (1) 97860063262831
مقدمات زبان سنسکریت: دروس پایه، نکات دستوری، متنهای برگزیده و واژه‌نامه) 97860063260851
اسلام: پژوهشی تاریخی و فرهنگی 97896442259563
دائره‌المعارف بزرگ اسلامی: ابوعزه - احمدبن عبدالملک 97860063269931
دائره‌المعارف بزرگ اسلامی: احمدبن علویه - ازبک خان 97860063265802
دائره‌المعارف بزرگ اسلامی: البیری - باباطاهر 97896470258983
دائره‌المعارف بزرگ اسلامی: تربیت - تفسیر نعمانی 97896470256211
دائره‌المعارف بزرگ اسلامی: ثابت‌بن محمد جرجانی - جزء 97896470256902
کهگیلویه و بویراحمد: مجموعه‌ای از اسناد و گزارش‌ها (سالهای 1320 - 1325) 97860063262211
کهگیلویه و بویراحمد: مجموعه‌ای از اسناد و گزارش‌ها (سالهای 1326 - 1340) 97860063262381
آبان‌یشت (سرود اوستایی در ستایش اردوی سور اناهید) 97860063263061
دانشنامه فرهنگ مردم ایران: باران‌خواهی - توت 97860063263371
مجموعه مقالات نخستین همایش بین‌المللی زبانها و گویشهای ایرانی (گذشته و حال) 97860063266341
نامنامه ایلات و عشایر و طوایف و خاندان‌ها (ایران تاریخی و فرهنگی) (تکمله) 97860063263201
بیت‌یاب شاهنامه فردوسی: بر اساس پیرایش جلال خالقی‌مطلق 97860063266101
دانشنامه ایران 97860063263441
نامهای مستعار نویسندگان و شاعران معاصر ایران 97860063266651
دائره‌المعارف بزرگ خط: تاریخ خط و خوشنویسی (بخش اول) 97860018602181
دانشنامه فرهنگ مردم ایران: توت ابوالفضل - خرمن و خرمن‌کوبی 97860063266891
الهدایه فی النحو 97860063267191
دایره‌المعارف بزرگ اسلامی 97860063266961
یخچال‌های ایران 97860063266721
در باب ادب تازی (مجموعه مقالات دکتر آ. آذرنوش) 97860063262522
در باب ادب تازی (مجموعه مقالات دکتر آ. آذرنوش) 97860063262692
در باب ادب تازی (مجموعه مقالات دکتر آ. آذرنوش) 97860063267022
فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی (نیمه دوم): مجموعه‌ها (یادنامه‌ها، ارج‌نامه‌ها، جشن‌نامه‌ها، کنگره‌ها) 1377-1390 97860063267711
فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی (نیمه نخست): مجموعه‌ها (یادنامه‌ها، ارج‌نامه‌ها، جشن‌نامه‌ها، کنگره‌ها) 1377-1390 97860063267641
فهرستواره کتابهای فارسی: منظومه‌ها - بخش سوم 97860063266271
یادداشت‌های شاهنامه (با اصلاحات و افزوده‌ها): بخش چهارم 97860063261773
یادداشت‌های شاهنامه (با اصلاحات و افزوده‌ها): بخش دوم و سوم 97896470257203
یادداشت‌های شاهنامه (با اصلاحات و افزوده‌ها): بخش یکم 97896470257133
ارمغان منوچهر مرتضوی 97860063261842
تشنه فر: آئين زندگي در دهه‌هاي پيشين خور و بيابانك 97860063268011
تصوف: خاستگاه، تاریخ و موضوعات وابسته (مجموعه مقالات) 97860063267951
خلیج ‌فارس: مجموعه مقالات نخستین همایش طرح تدوین دانشنامه خلیج فارس مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی - نهم اردیبهشت 1388 97860063267332
دائره‌المعارف الاسلامیه الکبری: اقلیدس - ایران 97860063267401
دائره‌المعارف بزرگ اسلامی 97860063269001
دانشنامه فرهنگ مردم ایران: زمینه‌خوانی - ششه به در 97860063269171
جغرافیای تاریخی رودبار کرج شامل نواحی لورا و شهرستانک 97860063268491
فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی مجله‌ها و نشریه‌ها 1391-1393 97860063269241
مجموعه مقالات سومین همایش بین‌المللی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی (گذشته و حال) 97860063269551
دائره‌المعارف بزرگ اسلامی 97896470250581
دائره‌المعارف بزرگ اسلامی: بابا فرج تبریزی - برماوی 97896470250721
بیست‌وهشت گفتار در باب فرهنگ و مردم ایران 97896470250961
فهرستواره کتابهای فارسی: فلسفه و اخلاق 97896470250651
بافت‌شناسی بالینی 97896470251021
بافت‌شناسی بالینی 97896470250961
حل‌المسائل معادلات دیفرانسیل 97896470250891
فهرستواره کتابهای فارسی: عرفان - بخش دوم 97896470251191
دائره‌المعارف الاسلامیه الکبری: ابوطالب الانباری - احمدآباد 97896470251641
رایانه‌کار درجه 1 ICDL: بر اساس استاندارد با کد بین‌المللی 42/15 - 3، شامل: - توانایی کار با (EXCEL 2000) - توانایی کار با برنامه (PowerPoint 2000) .. 97896476141603
دایره‌المعارف بزرگ اسلامی 97896470252491
دایره‌المعارف بزرگ اسلامی 97896470252251
دایره‌المعارف بزرگ اسلامی 97896470252181
دایره‌المعارف بزرگ اسلامی 97896470252321
دائره‌المعارف بزرگ اسلامی 97896470252561
فهرستواره کتابهای فارسی: فلسفه و اخلاق 97896470250651
روایت آذرفرنبغ فرخزادان 97896470252631
دانشنامه ایران: ا، آ - ادویه 97896470253481
مقدمات زبان سنسکریت 97896470253241
فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی (از شماره 541 - 1150) 97896470253171
بندهشن 97896470253551