مهدی الهی‌قمشه‌ای Mahdi Mirza Mahdi Elahi Qomshehei

 عکس پروفایل مهدی الهی‌قمشه‌ای  Mirza Mahdi Elahi Qomshehei Mahdi

     الهی قمشه­ای، مهدی، حکیم، عارف و شاعر امامی قرن چهاردهم. مهدی الهی قمشه­ ای، ملقب به محیی­ الدین در 1318 ق در خانواده­ای روحانی در قمشه (شهرضای کنونی) به دنیا آمد. پدرش ابوالحسن از عالمان مشهور به زهد و تقوی و جدش، عبدالحمید از ثروتمندان و خیّرین قمشه بود که از آثار خیر وی می­ توان به بناهای عام المنفعه­ ای مانند پل و آب­ انباری در قمشه اشاره کرد. 

    او در چهارده سالگی پدر و مادرش را از دست داد. سپس با وجود مخالفت برادر بزرگش، حسین علی، پیاده به قصد ادامۀ تحصیل به اصفهان رفت و در آنجا، در مدرسۀ صدر اقامت گزید و به آموختن علوم دینی پرداخت. الهی قمشه ای پس از حدود یک سال اصفهان را ترک کرد و به مشهد رفت و در مدرسۀ نواب سکونت گزید و نزد استادان مشهوری از جمله ادیب نیشابوری، میرزا عسکری شهیدی مشهور به آقا بزرگ حکیم، شیخ اسدالله یزدی، ملا محمدعلی مشهور به حاجی فاضل، حاج آقا حسین قمی و شیخ حسن بُرسی به فراگرفتن فقه، فلسفه و عرفان روی آورد. الهی قمشه ­ای بیش از همۀ استادانش تحت تأثیر آقا بزرگ حکیم بود. او ده سال نزد وی درس آموخت و در حق او قائل به کرامت بود. خود نیز در این به ریاضت­ می پرداخت.

  او سپس مشهد را ترک کرد، به تهران رفت و در مدرسۀ سپهسالار اقامت گزید و به اصرار طلاب در آن مدرسه به تدریس ادبیات، فقه و فلسفه پرداخت. پس از تأسیس دانشکدۀ معقول و منقول (الهیات کنونی) او به عنوان یکی از استادان برجسته، در آنجا به تدریس ادبیات، منطق، فلسفه و همچنین در دانشکدۀ ادبیات به تدریس عربی پرداخت و با نوشتن کتاب توحید هوشمندان به دریافت درجۀ دکترا نائل شد. الهی قمشه ­ای پس از 35 سال تدریس در دانشکدۀ معقول و منقول بازنشسته شد و از آن پس منزل وی به کانون اجتماع بسیاری از فضلاء و ادیبان و حکیمان بدل گردید. او همچنین در این ایام به تدریس کتاب­ هایی از جمله اشارات، شرح حکمة الاشراق، شرح فصوص الحکم، اسفار، شرح منظومه و نیز قانون ابن ­سینا می پرداخت. بعلاوه او در شب ­های جمعه برای برخی از خواص درسی در تفسیر قرآن داشت.

     الهی قمشه ای شاگردانی داشت که از آن جمله می توان به غلامرضا رشید یاسمی، حسن حسن­ زاده آملی، عبدالله جوادی آملی، اکبر ثبوت، سید رضی شیرازی و مهدی محقق اشاره کرد.

     او در 1393 ق (24 اردیبهشت 1352) در 74 سالگی و در حالی که قلم در دست، در حال تصحیح ترجمۀ قرآن بود درگذشت و در قبرستان وادی السلام به خاک سپرده شد. 

الهی قمشه ­ای عارفی وارسته و به گفته ی برخی از مجذوبان سالک بود و جمعی در حق وی قائل به کشف و کرامت بودند. او همچنین خطی خوش داشت و نستعلیق را نیکو می ­نوشت، صدایی گرم داشت و با دستگاه ­های موسیقی آشنا بود. او شعر نیز می سرود و در شعر به الهی تخلص می­ کرد و سروده­ های او سرشار از شور و حال است. 

     برخی از آثار الهی قمشه ­ای عبارت­ اند از: 

حکمت الهی (جلد اول شامل مهم­ترین مباحث حکمت اسلامی و جلد دوم شامل متن و شرح فصوص الحکمۀ فارابی)؛ 

حکمت عملی یا اخلاق مرتضوی که ابتدا به همراه حکمت الهی و سپس با مقدمه ­ای از آیت الله حسن حسن­ زاده آملی در 1374ش در قم به چاپ رسیده است؛ 

توحید هوشمندان که شامل مقدمه ­ای در کلیات فلسفه و متن و ترجمۀ فصوص الحکمة است؛

حاشیه بر المبدأ و المعاد؛ 

رساله ­ای در سیر و سلوک عارفان؛ 

نغمۀ الهی مشتمل بر متن خطبۀ همام همراه با ترجمۀ منثور و شرح منظوم کلمات امام علی علیه السلام؛ 

نغمۀ حسینی که در شرح زندگی و شهادت امام حسین علیه السلام است؛ 

نغمۀ عشاق که مجموعۀ غزلیات، رباعیات و ترجیعات وی است. (مجموعۀ سه کتاب فوق همراه با منظومه های کوتاه عرفانی و اخلاقی دیگر در یک جلد با عنوان دیوان الهی، مکرر در زمان حیات و پس از درگذشت وی به طبع رسیده است). 

تصحیح و حاشیه بر تفسیر روح الجنان اثر ابوالفتوح رازی؛ 

ترجمۀ قرآن کریم که به علت اشتمال بر نکات مهم تفسیری به خلاصة التفاسیر شهرت یافته است؛ 

ترجمۀ صحیفۀ سجادیه 

ترجمۀ مفاتیح الجنان 

     منابع: آقا بزرگ طهرانی، الذریعة، بیروت 1403ق؛ حسن امین، مستدرکات اعیان الشیعة، بیروت 1418ق؛ اکبر ثبوت، " مهدی الهی قمشه­ ای حکیم ادیب" در کتاب ماه فلسفه، سال دوم، ش18، اسفند 1387ش؛ حسن حسن ­زاده آملی، در آسمان معرفت تذکرۀ اوحدی از عالمان ربانی، قم 1375ش؛ حسین الهی قمشه­ ای، مقالات، تهران 1377ش؛ مهدی الهی قمشه­ ای، دیوان حکیم الهی قمشه­ ای، چاپ حسین الهی قمشه­ ای، تهران 1377ش؛ همو، کلیات دیوان حکیم الهی قمشه­ ای، تهران [بی­تا.]؛ مهدیه الهی قمشه ­ای، زندگی­نامه، خاطرات و خلاصۀ دیوان مهدی الهی قمشه­ ای، تهران 1382ش.   

                                                                                                                      /شهرام صحرائی/

نام
:
مهدی
نام خانوادگی
:
الهی‌قمشه‌ای
تاریخ تولد
:
1280
سال وفات
:
۲۵ اردیبهشت ۱۳۵۲
ملیت
:
ایرانی
شهر محل تولد
:
شهرضا، قمشه

کتاب های مهدی الهی‌قمشه‌ای

book titlebook ISBNbook Edition No

قرآن کریم

1

قرآن کریم

1

القرآن الکریم

97860091215711

القرآن الکریم

97860053004441

صحیفه سجادیه

97860062672031

عم جزء با ترجمه فارسی

97896482892371

عم جزء با ترجمه فارسی

97896482892061

کلیات مفاتیح الجنان با علامت وقف

9

القرآن الکریم

97896456722541

دعای ندبه

97896494944494

سوره مبارکه انعام

978964599917726

قرآن کریم

97896470653681

دعای جوشن کبیر

97896428496111

دعای جوشن کبیر: فارسی - عربی

97896428496281

صحیفه کامله سجادیه

97860057970221

قرآن کریم

97896459808302

قرآن کریم

978964599904730

قرآن کریم

97860023901721

منتخب مفاتیح الجنان درشت خط با علامت وقف

97896496952113

القرآن الکریم

97860062040481

دعای جوشن کبیر

97860092525101

جزء سی‌ام قرآن مجید با خط درشت و اعراب رنگی: آموزشی

978600909835423

القرآن الکریم

97896484906641

تا سحر: دعای جوشن کبیر

97860091615771

تا سحر: دعای جوشن کبیر

97896427780891

تا سحر: دعای جوشن کبیر

97896493936431

چشمه نور: دعای کمیل

97896427781191

چشمه نور: دعای کمیل

97896493936741

خاندان آسمانی: حدیث شریف کساء

97896493936671

خاندان آسمانی: حدیث شریف کساء

97860054161451

خاندان آسمانی: حدیث شریف کساء

97860091615911

در کوی یار: زیارت عاشورا، دعای توسل

97896493936291

در کوی یار: زیارت عاشورا، دعای توسل

97896427780651

زیارت ناحیه مقدسه

97860091615221

شوق العارفین: دعای ندبه

97860054160531

شوق العارفین: دعای ندبه

97860054161901

شوق وصال: دعای کمیل، دعای توسل، حدیث کساء

97860054162061

شوق وصال: دعای کمیل، دعای توسل، حدیث کساء

97860054160601

شوق وصال: دعای کمیل، دعای توسل، حدیث کساء

97860091615841

صاحبان کرامت: زیارت آل یاسین

97860054160911

صاحبان کرامت: زیارت آل یاسین

97860054162371

عاشقان طف: زیارت عاشورا

97860054162441

عاشقان طف: زیارت عاشورا

97860091615601

قرآن کریم

97860092754651

قرآن کریم

97896486544623

نجوای عاشقان: دعای ندبه، دعای توسل

97896493936981

نجوای عاشقان: دعای ندبه، دعای توسل

1

نسیم وصل: دعای ندبه، زیارت آل یاسین

97896427781261

نسیم وصل: دعای ندبه، زیارت آل یاسین

97896493936811

نوای عاشقان: زیارت عاشورا، دعای ندبه، دعای کمیل

97896427780411

نیاز دوست: دعای توسل

97860054162751

نیاز دوست: دعای توسل

97896427780101

وادی طور: زیارت ناحیه مقدسه

97896427780341

وادی طور: زیارت ناحیه مقدسه

97860054161831

وادی طور: زیارت ناحیه مقدسه

97860065612331

قرآن کریم

97860061440161

ارتباط با خدا

97896468626782

منتخب مفاتیح الجنان با علامت وقف

97896415907122

القرآن الکریم

97896486547143

کلیات مفاتیح الجنان با علامت وقف

97896489990136

روش نوین آموزش قرآن مجید به همراه عم جزء

97896463933872

کلیات مفاتیح الجنان با علامت وقف

97896471753266

حدیث شریف کساء: درشت خط همراه با ترجمه فارسی و علامت وقف

97860062812161

دعای توسل همراه با ترجمه فارسی و علامت وقف

97860062812231

دعای کمیل و زیارت آل یس همراه با ترجمه فارسی و علامت وقف

97860062812091

زیارت عاشورا: درشت خط همراه با ترجمه فارسی و علامت وقف

97860062811931

القرآن الکریم

97896467667304

بیست سوره از قرآن مجید به انضمام منتخب ادعیه درشت خط با ترجمه فارسی

97896495941943

دعای عرفه: مناجات حضرت اباعبدالله الحسین (ع) در صحرای عرفات با علامت وقف

97860054902751

قرآن مجید (نگارش آسان) جزء سی‌ام

97860092717021

قرآن کریم

97896458712201

القرآن الکریم

97860091891512

منتخب مفاتیح الجنان به انضمام سوره مبارکه انعام

97860054545501

ادعیه ماه مبارک رمضان درشت خط با ترجمه

97896478603835

دعای توسل و زیارت عاشورا

97896490794625

ارتباط با خدا: زیارت امین‌الله، دعای عهد، زیارت عاشورا، دعای توسل، زیارت آل یاسین، دعای فرج،تعقیبات مشترکه وخاصه

97896480576521

القرآن الکریم

97860056347231

دعای ابوحمزه ثمالی با ترجمه فارسی

97896499966462

ادعیه و اعمال ماه مبارک رمضان

97896489302765

قرآن کریم

97860053004371

منتخب ادعیه و قرآن کریم

97896469734736

ارتباط با خدا

97860090064894

صحیفه سجادیه

97860061980022

سوره انعام (به انضمام دعای توسل و زیارت عاشورا)

97896402080215

صحیفه کامله سجادیه

97896448420302

یادگاری از امام سجاد (ع): صحیفه سجادیه، مناجات خمس عشر، رساله حقوق به همراه چهل حدیث از امام سجاد(ع)

97860051782107

دعای توسل به انضمام: زیارت عاشورا، دعای علقمه، دعای کمیل و مناجات حضرت امیر (ع) چهار قل و آیه‌الکرسی

97896469864802

دعای جوشن کبیر به انضمام: اعمال مشترک ماه رمضان، دعای افتتاح، دعای سحر، دعای روزهای ماه رمضان، اعمال مشترکه ...

97896469865342

روش نوین آموزش قرآن مجید بهمراه عم جزء

97896463934003

برگی از صحیفه‌ی سجادیه (آشنایی با امام سجاد (ع) و حقوق والدین) ویژه‌ی دانش‌آموزان (راهنمایی و متوسطه)

97860063576141

دعای کمیل

97896427960762

ارتباط با خدا: منتخب ادعیه و زیارت با علامت وقف

97860092935512

کلیات مفاتیح الجنان

97860062820223

القرآن الکریم

97896415231611

دعای جوشن کبیر

97896459660011

دعای جوشن کبیر با ترجمه فارسی و علامت وقف

97860092376233

قرآن کریم

97896402130322

یازده سوره قرآن کریم به انضمام: آیه‌الکرسی، نماز غفیله، نماز شب، نماز والدین، نماز جعفر طیار

97896464426724

منتخب مفاتیح الجنان

97860091124703

کلیات مفاتیح الجنان: با علامت وقف

97896467058385

پست های مهدی الهی‌قمشه‌ای